Lojik Devreler (Kapılar) Nedir,Ne İşe Yarar ?

YAZILARIM kategorisinde yazıldı. Hiç yorum yapılmadı, 3294 okundu

Dijital elektronik denildiğinde akıllara genellikle lojik devreler veya diğer bir adıyla lojik kapılar gelir.İngilizce Gates denir.

Dijital elektronik denildiğinde akıllara genellikle lojik devreler veya diğer bir adıyla lojik kapılar gelir. Entegre (IC – Integrated Circuit) olarak üretilen bu tip devreler, transistör ve diyot gibi temel elektronik elemanlar aracılığıyla elde edilirler. FET, MOSFET ve CMOS elemanları da lojik devreler ile alakalı olarak gelişmiştir.

Temel kapı devreleri 3 çeşittir:

♦ VE (AND)
♦ VEYA (OR)
♦ DEĞİL (NOT)

Ancak bunlara ek olarak ve bu 3 temel devreden türemiş kapı devreleri de mevcuttur:

♦ VEDEĞİL (NAND)
♦ VEYADEĞİL (NOR)
♦ ÖZELVEYA (XOR)
♦ ÖZELVEYADEĞİL (XNOR)

Mantıksal kapı olarak da bilinen bu devreler belirli bir Boolean Cebiri çerçevesinde girişten alınan veriler ile uygun, mantıksal sonuçlar üretirler. İşte bu yüzden de sayısal elektronik sistemlerin en vazgeçilmez elemanları olarak bilinirler.

Lojik Devreler

Şekil : 1 Lojik Devrelerin Gösterimi ve Doğruluk Tabloları

 

Doğruluk tabloları, sayısal devrenin analizinde kullanılan en basit ve faydalı yöntem olarak görülüyor. n sayıda giriş değeri varken, 2n sayıda çıkış değeri bulunabilir. Örneğin 2 giriş değeri varsa çıkış değeri 4 farklı değerden birisidir.

VE Kapısı

Bir çıkış, iki veya daha fazla giriş hattı bulunur. Eşdeğer devresini ise birbirine seri iki anahtar olarak düşünebiliriz. İki anahtar da kapalı olmadan yani tüm girişlerin değeri “1” olmadan, elde edilen çıkış “1” olmaz. Y = A . B ile gösterilir.

VEYA Kapısı

Bir çıkış, iki veya daha fazla giriş hattı bulunur. Eşdeğer devresini birbirine paralel iki anahtar olarak düşünebiliriz. Bu yüzden çıkıştan “1” elde etmek için herhangi bir giriş değerinin “1” olması yeterlidir. Tüm girişlerin “1” olmasının sonucu da yine “1” olarak kabul edilir. Y = A + B ile gösterilir.

DEĞİL Kapısı

Bir çıkış, bir giriş hattı bulunur. Çıkış işareti, giriş işaretinin tam tersi (devriği) olur. “0” girişli bir devrenin çıkışı “1” olurken, “1” girişli bir devrenin çıkışı “0” olur. Y = A’ ile gösterilir.

VEDEĞİL Kapısı

Bir çıkış, iki veya daha fazla giriş hattı bulunur. “VE” fonksiyonunun “DEĞİL” ile birleşimi olarak düşünebiliriz. Bu doğrultuda “VE” fonksiyonundan elde edilen çıkışların tam tersi elde edilir. Girişlerin hepsi “1” olursa çıkış “0” olur ancak bunun dışındaki tüm durumlarda “1” çıkışı elde edilir.  Y = (A . B)’ ile gösterilir.

Lojik Devreler

Şekil 2 : SN 7400N Entegresi – NAND Kapısı

 

VEYADEĞİL Kapısı

Bir çıkış, iki veya daha fazla giriş hattı bulunur. “VEYA” fonksiyonunun “DEĞİL” ile birleşimi olarak düşünebiliriz. Bu yüzden “VEYA” fonksiyonundan elde edilen çıkışların tam tersi elde edilir. Girişlerin hepsi “0” olursa çıkış “1” olur ancak bunun dışındaki tüm durumlarda “0” çıkışı elde edilir. Y = (A + B)’ ile gösterilir.

ÖZELVEYA Kapısı

Bir çıkış, iki veya daha fazla giriş hattı bulunur. Tek bir özellik dışında “VEYA” kapısı ile birebir aynıdır. Bu özellik de; girişlerin hepsi “1” olursa çıkış değeri “1” yerine “0” olur. Y= A’ . B + A . B’ ile ifade edilebilir.

ÖZELVEYADEĞİL Kapısı

Bir çıkış, iki veya daha fazla giriş hattı bulunur. “ÖZELVEYA” fonksiyonunun tam tersi çıkış verir. “VEYA” kapısıdan tek bir özellik ile ayrılır ve bu özellik de; girişlerin hepsi “0” olursa çıkış değeri “0” yerine “1” olur. Y= A’ . B’ + A . B ile ifade edilebilir.

Lojik Devreler
Şekil 3: 4 Bitlik Sayaç► İlginizi Çekebilir: Osilatör Nedir? | 1. Bölüm

Lojik Devrelerin Entegrasyon Dereceleri

Lojik devreler kullanılarak elde edilen entegrelerde kapı sayısına göre entegrasyon derecelendirmeleri bulunur. Bu doğrultuda 4 ayrı grup mevcuttur:

► SSI (Küçük Entegrasyon): En fazla 20 adet lojik kapı içeren entegrelerdir.

► MSI (Orta Entegrasyon): 20 – 100 adet lojik kapı içeren entegrelerdir. Örneğin; sayıcılar, kod çözücüler vb.

► LSI (Büyük Entegrasyon): 100 – 5000 adet lojik kapı içeren entegrelerdir. Örneğin; 8 bitlik mikroişlemci, bellek yongaları vb.

► VLSI (Çok Büyük Entegrasyon): 5000 adet ve daha fazla lojik kapı içeren entegrelerdir. Örneğin; 16 bitlik mikroişlemci.

Kaynak : elektrikport.com

Bunlar da İlginizi Çekebilir
Bu Yazı Hakkında Ne Düşünüyorsunuz?

Reklam

Son Yorumlar

  • Akifturan

    Merhaba şu an baska liste yok. Dilerseniz Chansort ile kendi listenizi düzenleyebilirsiniz
  • Misafir

    LG OLED TV WEBOS güncel liste paylaşabilir misiniz?
  • Misafir

    hangi tarihli biliyormusunuz
  • Akifturan

    Merhaba yazıda listeler var deneyebilirsiniz ancak ekim tarihli yok